Grachtenpanden in Amsterdam bezoeken: de complete gids

Hoe een grachtenpand in elkaar zit

De grachtengordel, gegraven vanaf 1613, werd verkaveld in diepe, smalle percelen die werden verkocht aan kooplieden die rijk waren geworden met de zeehandel van de Gouden Eeuw. Op die percelen volgen bijna alle huizen dezelfde indeling, en het loont om die te kennen voordat u naar binnen gaat.

• Het souterrain: half onder de grond, op kadeniveau, met de keuken, de provisiekamer en het huispersoneel. Vaak de meest sfeervolle ruimte van het bezoek.
• De bel-etage: bereikbaar via een stoep met een paar treden. Hier liggen de ontvangstkamers, met beschilderde plafonds, stucwerk, marmeren schouwen en wandbespanning. Aan de straatkant ligt de pronkkamer, aan de tuinkant de meer intieme kamer.
• De bovenverdiepingen en de zolder: slaapkamers en daarboven zolders die als opslag dienden. Met de hijsbalk boven in de gevel werden goederen en meubels naar boven gehesen, omdat de trap binnen te smal was.
• De tuin: aan de achterkant, onzichtbaar vanaf de straat, vaak afgesloten door een koetshuis of een tuinhuis. De grootste huizen hebben buxusparterres in Franse stijl.

U herkent de gevels aan hun top: trapgevels bij de oudste huizen, daarna halsgevels, klokgevels en ten slotte rechte lijstgevels bij de grote classicistische panden aan de Herengracht. Het meest prestigieuze stuk, de Gouden Bocht tussen de Leidsestraat en de Vijzelstraat, telt gevels van meerdere vensterassen breed. Onze pagina over de grachten van Amsterdam beschrijft de geschiedenis van de grachtengordel, die op de Werelderfgoedlijst staat.

Museum Van Loon, het huis dat bewoond bleef

Als u maar één huis ziet, laat het dan dit zijn. Museum Van Loon, Keizersgracht 672, werd in 1672 gebouwd naar ontwerp van Adriaen Dortsman; de eerste huurder was de schilder Ferdinand Bol, leerling van Rembrandt. De familie Van Loon, betrokken bij de oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, trok er in 1884 in en stelde het huis in 1973 open voor publiek.

Het is het enige huis in dit overzicht waar u het complete geheel ziet: ingerichte pronkkamers vol familieportretten, de keuken in het souterrain, de buxustuin en achterin het voormalige koetshuis, eveneens ontworpen door Dortsman. In de vestibule draagt de koperen trapleuning de monogrammen van 18e-eeuwse eigenaren. Het museum is dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur en accepteert alleen pinbetalingen.

Museum Willet-Holthuysen, de 19e eeuw aan de Herengracht

Museum Willet-Holthuysen, Herengracht 605, laat een grachtenpand zien zoals een rijk verzamelaarsechtpaar er rond 1860 woonde. Het huis werd gebouwd van 1685 tot 1687, kreeg rond 1739 een gevel in Lodewijk XIV-stijl en werd bij het overlijden van Louisa Holthuysen in 1895 aan de stad nagelaten; in 1896 ging het open als museum.

De rondgang voert door de balzaal, de eetkamer gedekt voor een diner, de blauwe herenkamer en de damessalon, waarna u afdaalt naar de keuken. Achter het huis ligt een Franse tuin, in 1972 gereconstrueerd, die u vanaf de bel-etage overziet. Het museum hoort bij het Amsterdam Museum en is dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur; de toegang is gratis voor jongeren onder de 18.

Het Kattenkabinet, katten in een salon aan de Gouden Bocht

Het Kattenkabinet, Herengracht 497, is de origineelste manier om een huis aan de Gouden Bocht van binnen te zien. Het pand dateert uit 1667; John Adams kwam er op bezoek toen hij de jonge Verenigde Staten bij de Republiek vertegenwoordigde. Sinds 1990 is er een kunstmuseum gevestigd, opgericht door Bob Meijer ter nagedachtenis aan zijn rode kater, John Pierpont Morgan.

Schilderijen, tekeningen, affiches en beelden van katten, met werk van onder anderen Rembrandt, Picasso en Toulouse-Lautrec, hangen in de stijlkamers onder beschilderde plafonds. Er wonen verschillende katten in het huis die tussen de bezoekers door lopen: meld een allergie voordat u een kaartje koopt. Het museum is open van dinsdag tot en met zondag van 12.00 tot 17.00 uur en op maandag gesloten. Met de Museumkaart hebt u hier geen gratis toegang, en de I amsterdam City Card geeft alleen recht op een gereduceerd tarief van € 9,50.

Het Grachtenmuseum, om de grachten te begrijpen

Het Grachtenmuseum, lange tijd Het Grachtenhuis geheten, is gevestigd aan de Herengracht 386, in een pand ontworpen door Philips Vingboons en gebouwd in 1663-1665 voor de koopman Karel Gerards. Het heeft een nieuwe naam gekregen maar is nog altijd open, op hetzelfde adres.

Het is minder een ingericht woonhuis dan een geschiedenismuseum: een multimediale route door vijf zalen, met maquettes en projecties, legt uit hoe de grachtengordel werd ontworpen en aangelegd. Op de eerste verdieping tonen stijlkamers het interieur van grachtenpanden; de achterkamer bewaart wandschilderingen van Jurriaan Andriessen uit 1776. De audiotour is inbegrepen, in negen talen. Het museum is open van 12.00 tot 17.00 uur op maandag en van 10.00 tot 17.00 uur van dinsdag tot en met zondag, laatste start om 16.30 uur; alleen pinbetaling. Een lift bedient alle verdiepingen. Bezoek het bij voorkeur aan het begin van uw verblijf, vóór de andere huizen.

Huis Marseille, fotografie in twee 17e-eeuwse panden

Huis Marseille, Keizersgracht 401, is een fotografiemuseum dat in 1999 openging in een huis dat rond 1665 werd gebouwd voor een Franse koopman: de gevelsteen met de haven van Marseille gaf het zijn naam. Het buurpand, op nummer 399, werd in 2013 bij het museum gevoegd.

Tijdelijke tentoonstellingen van hedendaagse fotografie vullen kamers die hun decor hebben behouden: stucwerk in de vestibule, een plafond beschilderd door Jacob de Wit rond 1730, een Lodewijk XIV-kamer met rode lijsten. Met het kaartje hebt u ook toegang tot de tuin met tuinhuis en tot de bibliotheek. Het museum is dagelijks open van 10.00 tot 18.00 uur, op donderdag tot 21.00 uur, maar sluit tijdens de opbouw van tentoonstellingen: tussen 18 en 24 oktober 2026, dus controleer het programma voordat u gaat.

Het Woonbootmuseum, wonen op het water

Niet elk Amsterdams huis is van baksteen. Het Woonbootmuseum, afgemeerd aan de Prinsengracht 296 K, laat u de Hendrika Maria bezoeken, een vrachtschip uit 1914 dat in 1967 tot woonboot werd verbouwd. Woonkamer, keuken en slaapkamers laten zien hoe het is om op een woonboot te wonen, met een audiotour in achttien talen.

Het bezoek is kort en past makkelijk tussen twee huizen aan de grachtengordel. Het museum is open van 10.00 tot 17.00 uur, van juli tot en met september tot 20.00 uur. De toegang is gratis met de I amsterdam City Card en kost € 8 met de Museumkaart, net als een online gekocht kaartje voor volwassenen voor een bezoek tussen 10.00 en 12.00 uur.

Nog twee huizen om toe te voegen

• Huis met de Hoofden (Embassy of the Free Mind), Keizersgracht 123: het huis uit 1622 dankt zijn naam aan de gebeeldhouwde koppen op de gevel. Tegenwoordig is hier de Bibliotheca Philosophica Hermetica gevestigd, een bibliotheek met oude boeken over alchemie, mystiek en esoterie, te zien in tentoonstellingszalen en een leeszaal. Open van woensdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur, kaartje voor volwassenen € 15, gratis met de Museumkaart en de I amsterdam City Card. De tuin is zonder kaartje toegankelijk.
• Rembrandthuis, Jodenbreestraat 4: buiten de grachtengordel, maar het is het meest complete 17e-eeuwse burgerhuis van de stad, ingericht volgens de inventaris van 1656, met keuken, kunstkamer en ateliers. Een tijdslot reserveren is nodig, ook met een museumkaart.

Verder naar het noorden, op de Wallen, toont Ons' Lieve Heer op Solder een 17e-eeuws koopmanshuis met op zolder een schuilkerk.

Vergelijkingstabel van de grachtenpanden

Prijzen vastgesteld in oktober 2026 op de officiële websites. Verschillende van deze huizen zijn gratis voor kinderen: tot en met 17 jaar bij Willet-Holthuysen en Huis Marseille, tot en met 11 jaar bij het Kattenkabinet. Op 27 april (Koningsdag) zijn de meeste van deze huizen gesloten.

Tips om uw bezoeken te plannen

Twee of drie huizen te voet combineren

De huizen liggen in twee clusters, elk goed te doen in een halve dag.

1. In het oosten, rond de Gouden Bocht: begin bij het Kattenkabinet wanneer het om 12.00 uur opengaat, steek dan over naar Museum Van Loon aan de Keizersgracht en eindig bij Museum Willet-Holthuysen, zo'n tien minuten lopen verderop, bij het Rembrandtplein.
2. In het westen, tussen de Herengracht en de Prinsengracht: eerst het Grachtenmuseum, voor de context, dan Huis Marseille, een paar minuten verderop, en het Woonbootmuseum, bij de Elandsgracht. De Embassy of the Free Mind ligt verder naar het noorden aan de Keizersgracht, vlak bij het Anne Frank Huis.

Onze wandeling door de grachtengordel verbindt deze adressen in één route, en de gids over de Jordaan neemt het over ten westen van de Prinsengracht.

Een museumkaart kiezen

Vanaf drie huizen is een kaart voordelig: de Museumkaart en de I amsterdam City Card dekken Van Loon, Willet-Holthuysen, het Grachtenmuseum, Huis Marseille en de Embassy of the Free Mind, maar niet het Kattenkabinet, en met de Museumkaart is het Woonbootmuseum niet gratis. Onze vergelijking van museumpassen helpt u kiezen op basis van de duur van uw verblijf.

Trappen, kinderwagens en betalen

Grachtenpanden zijn gebouwd met steile, smalle trappen en de meeste hebben geen lift: dat geldt voor Museum Van Loon, Willet-Holthuysen, Huis Marseille en de Embassy of the Free Mind, waar de bovenverdiepingen niet toegankelijk zijn voor rolstoelen. Het Grachtenmuseum, met zijn lift, is het best toegankelijk. Laat grote tassen en kinderwagens in het hotel en neem een bankpas mee: Van Loon, het Grachtenmuseum en de Embassy of the Free Mind accepteren geen contant geld.

Verder lezen

Deze huizen vullen de grote musea van de stad goed aan: onze selectie van de beste musea van Amsterdam helpt u een evenwichtig programma samen te stellen. Voor de geschiedenis van gevels en geveltoppen leest u onze gids over de architectuur van Amsterdam. En houdt u van interieurs uit de Gouden Eeuw, volg dan de route in de voetsporen van Rembrandt.