Amsterdam en de Tweede Wereldoorlog: herdenkingsplekken om te bezoeken

Achtergrond voor uw bezoek

Het Duitse leger viel Nederland binnen op 10 mei 1940; het land capituleerde vijf dagen later en bleef bezet tot mei 1945. In Amsterdam volgden de maatregelen tegen Joden elkaar vanaf 1940 op: uitsluiting van overheidsbanen, registratie en vanaf 1942 de verplichte gele ster. De eerste razzia's, op 22 en 23 februari 1941, leidden tot de Februaristaking, het eerste grote protest tegen de Jodenvervolging in bezet Europa. Vanaf de zomer van 1942 maakten de deportaties naar de doorgangskampen Westerbork en Vught, en vandaar naar Auschwitz en Sobibor, de oude Jodenbuurt rond het Waterlooplein leeg.

De herdenkingsplekken liggen vooral in twee gebieden: de Westermarkt, aan de Prinsengracht, en de Plantagebuurt, ten oosten van het centrum. Om deze periode in de bredere geschiedenis van de stad te plaatsen, leest u onze gids over de geschiedenis van Amsterdam.

Het Anne Frank Huis en de Westermarkt

Het Anne Frank Huis is de meest bezochte herdenkingsplek van Amsterdam. Anne Frank, haar familie en vier andere mensen zaten van 1942 tot 1944 ondergedoken in het Achterhuis, achter het bedrijf van Otto Frank aan de Prinsengracht 263. De ingang van het museum is aan de Westermarkt 20.

• Openingstijden: dagelijks van 9.00 tot 22.00 uur, met kortere tijden op sommige feestdagen en gesloten op Jom Kipoer.
• Prijzen: € 16,50 voor volwassenen, € 7 voor 10 tot en met 17 jaar, € 1 voor 0 tot en met 9 jaar en met de Museumkaart (inclusief € 1 reserveringskosten). De I amsterdam City Card geeft geen korting.
• Reserveren: alleen online, via de officiële website, voor een vast tijdslot. De kaarten gaan elke dinsdag om 10.00 uur Amsterdamse tijd in de verkoop voor bezoeken zes weken later. Er is geen verkoop aan de deur.

Direct ernaast staat de Westerkerk, de kerk waarvan Anne Frank het carillon vanuit het Achterhuis hoorde. U kunt de kerk op werkdagen gratis bezoeken van 11.00 tot 15.00 uur.

Op de Westermarkt, tussen de kerk en de Keizersgracht, ligt het Homomonument, het eerste monument ter wereld voor mensen die vanwege hun homoseksualiteit zijn vervolgd. Het werd onthuld op 5 september 1987 en ontworpen door kunstenaar Karin Daan: drie grote driehoeken van roze graniet, een verwijzing naar de roze driehoek die de nazi's homoseksuele gevangenen in de kampen lieten dragen. Een ervan daalt met treden af naar het water, waar vaak bloemen worden neergelegd. Het monument is op elk moment vrij toegankelijk.

Het Verzetsmuseum

Het Verzetsmuseum, aan de Plantage Kerklaan 61, tegenover Artis, is het beste vertrekpunt om het dagelijks leven tijdens de bezetting te begrijpen. Het museum, opgericht in 1984, vertelt over de keuzes van de bevolking, tussen aanpassen, collaboreren en verzet, met voorwerpen, documenten en veel persoonlijke verhalen. Eén afdeling behandelt de oorlog in de voormalige Nederlandse koloniën (Nederlands-Indië, Suriname en de Caribische eilanden), en het Verzetsmuseum Junior, inbegrepen in het ticket, is bedoeld voor kinderen.

• Openingstijden: dagelijks van 10.00 tot 17.00 uur; gesloten op 1 januari, 27 april en 25 december.
• Prijzen: € 17,50 voor volwassenen, € 9,50 voor 7 tot en met 17 jaar en voor studenten (ISIC of EYCA), gezinsticket € 40. Gratis voor kinderen onder 7 jaar, met de Museumkaart en met de I amsterdam City Card. Audiotour inbegrepen.
• Reserveren: tickets online of aan de ingang; reken op ongeveer twee uur.

Het Joods Cultureel Kwartier en de Plantage

Het Joods Cultureel Kwartier brengt vier plekken in de oude Jodenbuurt samen, op een paar minuten lopen van elkaar, met één combiticket.

• Het Joods Museum (Nieuwe Amstelstraat 1) is gevestigd in vier voormalige Asjkenazische synagogen en toont de Joodse geschiedenis en cultuur in Nederland, voor en na de oorlog.
• De Portugese Synagoge (Mr. Visserplein 3), ingewijd in 1675, kwam de bezetting door zonder te worden verwoest. Het is nog steeds een gebedshuis: gesloten op zaterdag en op bepaalde Joodse feestdagen.
• Het Nationaal Holocaust Museum (Plantage Middenlaan 27), in 2024 geopend in een voormalige kweekschool, is volledig gewijd aan de vervolging en moord op de Joden van Nederland. Het wordt aangeraden vanaf 10 jaar. Tijdens de oorlog werden honderden Joodse kinderen via dit gebouw vanuit de crèche ernaast aan deportatie onttrokken.
• De Hollandsche Schouwburg (Plantage Middenlaan 24), aan de overkant, is de voormalige schouwburg waar de Joden van Amsterdam vanaf 1942 werden verzameld voor hun deportatie. De theaterzaal bestaat niet meer: de plek is nu een ruimte voor bezinning, vrij toegankelijk zonder ticket.

Het combiticket voor de vier locaties kost online € 30 voor volwassenen (€ 2 meer aan de kassa) en is een week geldig: u bezoekt elke locatie één keer, niet per se op dezelfde dag. Het Joods Museum is dagelijks open van 11.00 tot 17.00 uur, het Holocaust Museum en de Hollandsche Schouwburg van 10.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis met de Museumkaart en de I amsterdam City Card. Gereduceerde tarieven en de openingstijden van de synagoge op vrijdag vindt u op onze pagina over het kwartier.

Monumenten in de openlucht

Verschillende monumenten, gratis en zonder reservering toegankelijk, vullen de museumbezoeken aan.

• Het Nationaal Holocaust Namenmonument, aan de Weesperstraat, tussen de Nieuwe Keizersgracht en de Nieuwe Herengracht. Het werd ontworpen door architect Daniel Libeskind en onthuld op 19 september 2021; op de bakstenen muren staan de namen van meer dan 102.000 Joden uit Nederland, en van Sinti en Roma, die zijn vermoord en geen graf hebben. Elke steen draagt een naam, een geboortedatum en de leeftijd bij overlijden. Open van 8.00 tot 20.00 uur van oktober tot en met maart en van 8.00 tot 21.00 uur van april tot en met september, gratis toegang.
• De Dokwerker, op het Jonas Daniël Meijerplein, tussen de Portugese Synagoge en het Joods Museum. Dit beeld van Mari Andriessen, onthuld in 1952, eert de Februaristaking van 1941.
• Het monument "Nooit meer Auschwitz", in het kleine Wertheimpark, tegenover de Hortus Botanicus. De gebroken spiegels, ontworpen door Jan Wolkers en hier geplaatst in 1993, bedekken een urn met as uit Auschwitz.
• Het Nationaal Monument, op de Dam, tegenover het Koninklijk Paleis. Deze witte stenen zuil, onthuld op 4 mei 1956, ontworpen door J.J.P. Oud met beeldhouwwerk van John Rädecker, is opgedragen aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Hier vindt elk jaar de Nationale Herdenking van 4 mei plaats, die we beschrijven in ons artikel over Dodenherdenking en Bevrijdingsdag.

Stolpersteine, stenen van herinnering

Wie door het centrum loopt, vooral in de oude Jodenbuurt en de Plantage, ziet straatstenen met een messing plaatje, ingemetseld voor de voordeuren. Dit zijn Stolpersteine, of Struikelstenen: elk draagt de naam van iemand die daar woonde, de geboortedatum, de datum van deportatie en, als die bekend is, de datum van overlijden. Amsterdam telt er enkele duizenden. U bezoekt ze niet als een monument: neem gewoon even de tijd om ze in het voorbijgaan te lezen, zonder erop te stappen.

Overzichtstabel

Prijzen vastgesteld in oktober 2026 op de officiële websites van elke plek. Het Verzetsmuseum en het Joods Cultureel Kwartier zijn gratis met de Museumkaart en de I amsterdam City Card; het Anne Frank Huis kost € 1 met de Museumkaart en accepteert de I amsterdam City Card niet.

Een route van één dag

Er zijn te veel plekken om alles in één dag grondig te zien. Deze route omvat het belangrijkste; heeft u meer tijd, bewaar het Verzetsmuseum dan voor een andere ochtend.

1. 9.00 uur, Anne Frank Huis: reserveer het eerste tijdslot en reken op ongeveer een uur.
2. 10.30 uur, Westermarkt: sta even stil bij het Homomonument en loop op een werkdag de Westerkerk binnen.
3. 11.00 uur, Dam: 10 minuten lopen via de Raadhuisstraat naar het Nationaal Monument.
4. 11.30 uur, Waterlooplein: loop naar de oude Jodenbuurt, ongeveer 20 minuten. Bezoek de Portugese Synagoge, loop langs de Dokwerker en bezoek daarna het Joods Museum. Lunch rond het Waterlooplein.
5. 14.30 uur, Weesperstraat: loop een paar minuten naar het Namenmonument.
6. 15.00 uur, Plantage Middenlaan: Nationaal Holocaust Museum en Hollandsche Schouwburg, daarna het Wertheimpark als u nog tijd heeft.

Het combiticket van het Joods Cultureel Kwartier is een week geldig: is de dag te vol, spreid de bezoeken dan. Vermijd de zaterdag, wanneer de synagoge gesloten is.

Reserveren en bezoeken in goede omstandigheden

Het enige bezoek dat echt moeilijk te krijgen is, is het Anne Frank Huis: zet de dinsdag van de kaartverkoop, zes weken voor uw bezoek, in uw agenda en log precies om 10.00 uur in. Onze gids over tickets reserveren in Amsterdam legt de stappen uit. Voor de andere musea is een dag van tevoren reserveren meestal genoeg, maar online kopen bespaart u de rij en de toeslag aan de kassa van het Joods Cultureel Kwartier.

Deze plekken zijn ook plekken van bezinning. Spreek zacht bij de Hollandsche Schouwburg en het Namenmonument en vermijd geposeerde foto's. In het Anne Frank Huis mag u niet fotograferen en grote tassen zijn er niet toegestaan. Voor kinderen worden het Anne Frank Huis en het Holocaust Museum aangeraden vanaf 10 jaar; het Verzetsmuseum Junior en het Joods Museum junior zijn bedoeld voor jongere bezoekers. Rond 4 en 5 mei wijken de Dam en sommige musea af van hun gewone openingstijden: controleer dit voor u gaat.

Meer lezen

De musea van het Joods Cultureel Kwartier en het Verzetsmuseum liggen in de Plantage, een rustige, groene buurt waar het goed toeven is: onze gids over de Plantagebuurt beschrijft ook Artis en de Hortus Botanicus. Om deze bezoeken in een langer verblijf in te passen, volgt u onze route Amsterdam in 3 dagen.