Twee dagen, twee sferen
4 mei is de Nationale Dodenherdenking. Dan worden alle Nederlandse burgers en militairen herdacht die zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog, maar ook in latere oorlogen en vredesmissies. Het is geen feestdag: winkels, kantoren en musea zijn 's ochtends open, en aan het eind van de middag komt het land langzaam tot rust. Het hoogtepunt ligt vast: om precies 20.00 uur houdt het hele land twee minuten stilte.
Op 5 mei, Bevrijdingsdag, slaat de stemming volledig om: openluchtfestivals, buurtmaaltijden en een avondconcert vieren de herwonnen vrijheid. De datum verwijst naar de capitulatie van de Duitse troepen in Nederland, getekend in Wageningen in mei 1945. In Amsterdam werd de vreugde overschaduwd: op 7 mei 1945 openden Duitse soldaten het vuur op de menigte die zich op de Dam had verzameld om de geallieerden te verwelkomen, en de Canadese troepen trokken de stad pas op 8 mei binnen.
Wilt u de herinneringsplekken zelf bezoeken (onderduikadressen, musea, monumenten), lees dan onze gids Amsterdam en de Tweede Wereldoorlog. Deze pagina richt zich op de herdenkingen en feesten van 4 en 5 mei.
4 mei: de Nationale Herdenking op de Dam
De Nationale Herdenking vindt elk jaar op de avond van 4 mei plaats op de Dam, voor het Nationaal Monument. Deze zuil van 22 meter in witte travertin, ontworpen door J.J.P. Oud en gebeeldhouwd door John Rädecker, werd op 4 mei 1956 onthuld; de halfronde muur eromheen bevat urnen met aarde van fusilladeplaatsen en oorlogsbegraafplaatsen.
Het verloop (tijden van 2026)
- 18.00 uur: in het hele land gaan de vlaggen op openbare gebouwen halfstok, tot zonsondergang.
- 19.00 uur: bijeenkomst in de Nieuwe Kerk, naast het paleis, met de 4 mei-voordracht, live uitgezonden op de publieke televisie (NPO 1).
- 19.30 uur: aankomst van koning Willem-Alexander en koningin Máxima.
- 19.55 uur: de stoet verlaat de Nieuwe Kerk en loopt naar het Nationaal Monument, langs een erehaag van veteranen en militairen.
- 20.00 uur: militair signaal (Taptoe), daarna twee minuten stilte op het moment dat de klok van het paleis slaat.
- 20.02 uur: het Wilhelmus, het volkslied, en daarna de kranslegging, te beginnen met die van het koningspaar namens alle Nederlanders, gevolgd door kransen namens de slachtoffers en de autoriteiten.
Daarna leggen Amsterdamse schoolkinderen bloemen, waarna de koning en de koningin het defilé van het publiek langs het monument openen. De tijden voor 2027 zijn nog niet bekendgemaakt; het tijdstip van de stilte verandert nooit.
De herdenking bijwonen
In 2026 was het plein vrij toegankelijk, zonder reservering of aanmelding, net als in 2025 (in 2024 was reserveren verplicht). U kunt het plein betreden aan de kant van het Damrak, vanaf het Centraal Station, of aan de kant van de Paleisstraat en het Rokin, vanuit het centrum. De plekken dicht bij het monument zijn snel bezet: kom minstens een uur voor het begin.
De regels zijn streng. De politie kan bezoekers bij de toegangen fouilleren, grote tassen worden afgeraden, en vlaggen, spandoeken en geluidsversterkers zijn verboden, net als drones. Luidruchtige demonstraties zijn rond de Dam niet toegestaan. Omwonenden moeten tijdens de herdenking hun ramen gesloten houden en niet op hun balkon staan.
Andere herdenkingen op 4 mei in Amsterdam
Overal in de stad worden op hetzelfde moment kleinere herdenkingen gehouden, vaak voor iedereen toegankelijk. Dit zijn die uit het programma 2026 van het Amsterdams 4 en 5 mei Comité:
- De Stille Tocht: verzamelen om 17.45 uur op het Museumplein, vertrek rond 18.15 uur. De stoet loopt langs het Rijksmuseum, houdt halt bij het monument De Gevallen Hoornblazer, dat herinnert aan de gefusilleerden van 12 maart 1945, en gaat dan via de Vijzelgracht naar de Dam, waar een vak voor de deelnemers is gereserveerd.
- De Hollandsche Schouwburg: elk jaar op 4 mei brengt een lokale herdenking het Joods Cultureel Kwartier, bewoners van de Plantage en leerlingen van een school in de buurt samen in dit voormalige theater waar de Amsterdamse Joden tussen juli 1942 en november 1943 werden verzameld voordat ze werden gedeporteerd (aanvang 19.30 uur in 2026).
- Het Homomonument: op de Westermarkt, aan de voet van de Westerkerk, vertrekt om 19.30 uur een stille tocht vanaf de kerk en begint de herdenking om 19.50 uur, ter nagedachtenis aan vervolgde homoseksuelen.
- De Noordermarkt en veel buurten (Transvaalbuurt, Betondorp, De Baarsjes, Oud-West) houden tussen 19.15 en 20.30 uur hun eigen bijeenkomst.
- Open Joodse Huizen: overdag openen bewoners hun deur om de geschiedenis van hun huis tijdens de oorlog te vertellen. In 2026 was de voormalige woning van de familie Frank, aan het Merwedeplein 37, open van 10.00 tot 14.00 uur.
Het monument in het Wertheimpark
Niet ver van de Hollandsche Schouwburg staat in het Wertheimpark het monument "Nooit meer Auschwitz", een werk van schrijver en kunstenaar Jan Wolkers van gebroken spiegels, dat een hemel weerspiegelt die na Auschwitz nooit meer heel kan zijn; eronder rust een urn met as van slachtoffers. Het is de plek van de Nationale Holocaust Herdenking, die elk jaar eind januari wordt gehouden, en u kunt er het hele jaar vrij even stilstaan. De pagina's over het Verzetsmuseum en het Joods Cultureel Kwartier geven de openingstijden van de plekken in de buurt, in de Plantagebuurt.
5 mei: Bevrijdingsdag
Het Bevrijdingsvuur en de landelijke opening
Vlak na middernacht, in de nacht van 4 op 5 mei, wordt in Wageningen het Bevrijdingsvuur ontstoken; zo'n 2.500 estafettelopers brengen het daarna naar meer dan honderd gemeenten. In Amsterdam kwam de vlam op 5 mei 2026 om 12.30 uur aan op het Plein '40-'45, in Slotermeer (Nieuw-West). De officiële opening van de dag, met de 5 mei-lezing, vond in 2026 plaats in Utrecht, en het land telde dat jaar veertien officiële bevrijdingsfestivals, allemaal gratis.
De bevrijdingsfestivals in Amsterdam
Op 5 mei 2026 brachten verschillende openluchtfeesten de stad tot leven:
- Het Vrije Westen, het Amsterdamse bevrijdingsfestival, in het Westerpark, van 14.00 tot 23.00 uur: een tiental podia, concerten, dj's, voorstellingen, kinderactiviteiten en foodtrucks. Gratis toegang; ter plaatse alleen pinnen.
- Het Bevrijdingsdans Festival op het Museumplein, van 12.00 tot 22.00 uur (hoofdprogramma van 14.00 tot 21.00 uur): dansdemonstraties en -workshops, silent disco. Gratis toegang.
- Pllek, op NDSM, in Noord (12.00-22.00 uur), ZO IS VRIJ op het Anton de Komplein, in Zuidoost (14.00-21.00 uur), en Ontsnapte Klanken op het Haarlemmerplein (15.00-22.00 uur).
- Vrijheidsmaaltijden: buurthuizen, cafés en parken organiseren gedeelde maaltijden, meestal tussen 11.00 en 15.00 uur.
Het programma voor 2027 wordt in het voorjaar bekendgemaakt door het Amsterdams 4 en 5 mei Comité.
Het 5 mei-concert op de Amstel
De dag wordt afgesloten met het 5 mei-concert, op de Amstel, voor Koninklijk Theater Carré, bij de Magere Brug. De koning en de koningin zijn er elk jaar bij. In 2026 begeleidde het orkest van de Koninklijke Marine Nederlandse artiesten van 21.00 tot 22.30 uur. De editie van 2027, de 33e, is aangekondigd voor woensdag 5 mei van 21.00 tot 22.30 uur. De toegang is gratis, zonder kaartje: u kijkt vanaf de kades. De Magere Brug is die avond afgesloten voor publiek, en voor het volgen van het concert vanaf een boot is een vergunning nodig. Het concert wordt ook live op televisie uitgezonden.
Wat is open of dicht
| Datum | Moment | Plaats | Toegang |
|---|---|---|---|
| 4 mei, overdag | Open Joodse Huizen | Verschillende buurten | Vrij; sommige musea sluiten die dag eerder |
| 4 mei, 17.45 uur | Stille Tocht | Van het Museumplein naar de Dam | Vrij |
| 4 mei, 19.00 uur | Sluiting van de winkels | Het hele land | Verplicht (Winkeltijdenwet) |
| 4 mei, 19.30 uur | Lokale herdenking | Hollandsche Schouwburg | Vrij |
| 4 mei, 20.00 uur | Twee minuten stilte | De Dam en het hele land | Plein vrij toegankelijk (2026), fouillering mogelijk |
| 5 mei, 12.30 uur | Aankomst van het Bevrijdingsvuur | Plein '40-'45 | Vrij |
| 5 mei, middag | Bevrijdingsfestivals | Westerpark, Museumplein, NDSM… | Gratis toegang (Westerpark, Museumplein) |
| 5 mei, 21.00 uur | 5 mei-concert | Amstel, voor Carré | Gratis, vanaf de kades |
Tijden uit het programma van 2026, gecontroleerd in oktober 2026; die van 2027 worden in het voorjaar bekendgemaakt.
Op 4 mei moeten winkels volgens de wet om 19.00 uur sluiten. Het Anne Frank Huis sluit om 17.00 uur in plaats van 22.00 uur; controleer op de website van elk museum of de openingstijden afwijken. Op 5 mei schrijft de wet geen sluiting voor: in het centrum van Amsterdam zijn winkels en de meeste supermarkten op de gewone tijden open.
5 mei is sinds 1990 een officiële nationale feestdag, maar niet iedereen heeft dan vrij: dat hangt af van de cao, en veel cao's geven alleen in lustrumjaren vrij, eens in de vijf jaar. 2025, het jaar van 80 jaar Bevrijding, was zo'n jaar; het volgende is 2030. Scholen zijn meestal dicht.
Vervoer en regels
- Om 20.00 uur op 4 mei stoppen trams, bussen, metro's en ponten van het GVB twee minuten op een veilige plek; NS-treinen ook. 's Avonds rijden verschillende tramlijnen om rond de Dam: raadpleeg de GVB-app of onze gids over vervoer in Amsterdam.
- De stilte van 20.00 tot 20.02 uur wordt overal in acht genomen, ook op straat en in openbare ruimtes. Sta stil, wees stil en zet alle muziek uit tijdens die twee minuten.
- De vlaggen: op 4 mei hangt de nationale vlag halfstok, zonder oranje wimpel, en blijft zo hangen na de stilte. Op 5 mei mag hij van zonsopgang tot zonsondergang in top.
- De kerkklokken mogen op 4 mei van 19.45 tot 19.59 uur luiden, voor de stilte.
- Op de avond van 5 mei trekken de Amstelkades en de festivals veel publiek: kom met het openbaar vervoer of te voet in plaats van met de fiets.
Verder lezen
4 en 5 mei volgen kort na Koningsdag op 27 april en vallen midden in het tulpenseizoen: boek uw accommodatie op tijd. Om deze data in het jaar te plaatsen, leest u onze gids over de beste reistijd voor Amsterdam, en om ook de herinneringsplekken te bezoeken, onze route Amsterdam en de Tweede Wereldoorlog.
