Waterland in het kort
Waterland is het poldergebied tussen Amsterdam-Noord, het Markermeer en Purmerend. De dorpen leefden van de visserij, de handel en vooral van de melk: dit is het land van de edammer kaas. Het landschap is in eeuwen weinig veranderd, en een deel van het gebied hoort nog bij de gemeente Amsterdam.
| Dorp | Wat u ziet | Vanuit Amsterdam |
|---|---|---|
| Durgerdam | Dijkdorp met houten huizen aan het IJmeer | Fiets, via de pont achter het station |
| Ransdorp en Holysloot | Gehuchten in de weilanden, de massieve kerktoren van Ransdorp | Fiets |
| Broek in Waterland | Lichtgrijze houten huizen, de vijver het Havenrak, een theekoepel | Bus 316, ongeveer twintig minuten |
| Monnickendam | Vissershaven, carillon van de Speeltoren, streekmuseum | Bus 316 of 315 |
| Marken | Voormalig eiland, groene houten huizen, vuurtoren | Metro 52 en dan bus 315, of boot vanuit Volendam |
| Volendam | Drukke haven, fotostudio's in klederdracht | Bus 316 |
| Edam | Grachtenstadje, Kaaswaag | Bus 316, ongeveer 35 min |
Openingstijden en prijzen gecontroleerd in oktober 2026.
Erheen: bus, boot of fiets
Met de bus
EBS-bus 316 vertrekt vanaf Amsterdam Centraal en rijdt door heel Waterland: Broek in Waterland, Monnickendam, Volendam en ten slotte Edam, het eindpunt, in ongeveer 35 minuten. Overdag rijdt hij meerdere keren per uur, 's avonds en op zondag minder vaak. Bus 315 vertrekt vanaf metrostation Noord (metro 52 vanaf Amsterdam Centraal) en rijdt via Monnickendam naar Marken. In beide bussen betaalt u door bij het in- en uitstappen uw contactloze bankpas tegen de paal te houden; andere vervoerbewijzen staan in onze gids over vervoer in Amsterdam.
Tussen Volendam en Marken vaart de Marken Express in een halfuur over het Markermeer: een goede manier om een rondje te maken zonder dezelfde weg terug te nemen.
Met de fiets
Waterland is vlak, doorkruist door fietspaden en begint op een paar minuten van het centrum. Achter het Centraal Station varen de gratis ponten voor voetgangers en fietsers dag en nacht over het IJ; de pont naar Buiksloterweg legt na een paar minuten aan naast het Eye Filmmuseum. Volg daar de bordjes van het fietsknooppuntennetwerk richting Durgerdam of Broek in Waterland: na een minuut of twintig fietsen ziet u de eerste weilanden.
Bij harde wind, die op de dijken vaak staat, kan de terugweg lang worden: kijk voor vertrek uit welke hoek de wind waait en kies bij harde wind een korte route.
Broek in Waterland, het houten dorp
Broek in Waterland, zo'n tien kilometer van het centrum van Amsterdam, is de eerste halte van bus 316 en een van de meest fotogenieke dorpen van de streek. De houten huizen, de meeste geschilderd in een lichtgrijze kleur die 'Broeker grijs' heet, staan langs smalle vaarten met ophaalbruggetjes. In de achttiende en negentiende eeuw kwamen buitenlandse reizigers al de netheid van het dorp en de piepkleine tuintjes bewonderen.
Aan het Havenrak, de dorpsvijver, staat een witte theekoepel in de vorm van een pagode, gebouwd in 1792 en bekend als het 'Napoleonhuisje': keizer Napoleon zou er tijdens zijn bezoek in 1811 thee hebben gedronken met de burgemeester. De kerk, in 1573 verwoest, werd rond 1628 op de oude fundamenten herbouwd; er liggen honderden grafstenen.
De huizen worden bewoond: blijf op de openbare paden. Trek een uur uit voor een wandeling door het dorp.
Monnickendam, de haven en de Speeltoren
Het voormalige vissersstadje Monnickendam aan de Gouwzee heeft zijn haven met traditionele schepen behouden, net als de straatjes met trapgevels en de oude Waag, De Waegh, aan het havenbekken. Boven het stadje uit torent de Speeltoren, een toren met carillon.
Museum De Speeltoren, Noordeinde 2-4, vertelt de geschiedenis van Waterland en toont het carillon. Van april tot en met oktober is het open van dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur; van eind oktober tot 1 april alleen op zaterdag en zondag, op dezelfde tijden (en van dinsdag tot en met zondag in de schoolvakanties). Toegang € 7,50, € 3,50 voor 12 tot 17 jaar, € 2,50 voor 4 tot 11 jaar, gratis met de Museumkaart.
Marken en Volendam
Ten oosten van Monnickendam ligt Marken, een voormalig eiland dat sinds 1957 met een dijk aan het vasteland vastzit: de groene en zwarte houten huizen staan dicht op elkaar rond de haven en de kerk, en op de punt staat een vuurtoren uit 1839. Volendam, aan de overkant van de Gouwzee, is het drukst bezochte dorp van de streek, met zijn haven, viswinkels en fotostudio's in klederdracht. Openingstijden, musea en de boot tussen beide staan op onze pagina over Volendam en Marken.
Edam, de kaasstad
Het eindpunt van bus 316, Edam, is de rustigste halte: een stadje met grachten en witte ophaalbruggetjes, met de Kaaswaag uit 1778, een museum in een koopmanshuis en, op woensdagochtend in juli en augustus, een nagespeelde kaasmarkt. Voor een grote traditionele markt gaat u met de trein naar de kaasmarkt van Alkmaar, op vrijdag van april tot en met september.
Twee dagroutes
Met de bus: Broek, Monnickendam, Marken, Volendam, Edam
- Bus 316 vanaf Amsterdam Centraal naar Broek in Waterland; een uur wandelen.
- Bus 316 naar Volendam (ongeveer tien minuten); lunch op de havendijk.
- Marken Express naar Marken, bezoek aan het dorp en wandeling naar de vuurtoren.
- Terug met bus 315 naar Monnickendam, voor de haven en de Speeltoren, en dan verder naar Amsterdam-Noord en metro 52.
Hebt u liever Edam dan Marken, blijf dan in Volendam in bus 316 zitten tot Edam en ga met dezelfde lijn terug.
Met de fiets: de dorpenroute
- Pont naar Buiksloterweg achter het station, dan richting Durgerdam over de IJdijk.
- Ransdorp en Holysloot, door de weilanden.
- Zuiderwoude en dan Broek in Waterland over de smalle polderweggetjes.
- Hebt u nog energie, dan door naar Monnickendam in het noordoosten; anders terug naar Amsterdam-Noord en de pont.
Trek op uw gemak een hele dag uit, met pauzes. Huur de dag ervoor een fiets in Amsterdam; onze gids over vervoer in Amsterdam zet de verkeersregels voor fietsers op een rij.
Verder lezen
Waterland en kaas gaan goed samen: onze gids over Hollandse kaas in Amsterdam beschrijft de markten en kaaswinkels. Ten westen van Amsterdam zijn de molens van de Zaanse Schans een ander uitje van een halve dag, en onze dagtochten vanuit Amsterdam gaan naar Haarlem, Utrecht en Delft.
