Bruine cafés in Amsterdam: de oudste kroegen van de stad

Wat is een bruin café?

Waar de naam vandaan komt

Het bruin café dankt zijn naam aan zijn kleur: lambrisering, plafonds en muren die door generaties tabaksrook bruin zijn geworden. Sinds het rookverbod van 2008 in de Nederlandse horeca wordt er binnen niet meer gerookt, maar de kleur is gebleven. Het interieur volgt een vast patroon: een houten bar, Perzische kleedjes op de tafels, Delftse tegels, lage lampen, oude foto's en soms een biljart. Muziek staat zacht of helemaal niet aan: men komt om te praten.

Een bruin café is geen restaurant en geen nachtclub. U loopt er op elk moment van de dag binnen, voor een koffie 's ochtends, een biertje aan het eind van de middag of een jenever 's avonds, en het publiek bestaat uit vaste gasten uit de buurt en bezoekers. Verwar het niet met een coffeeshop, waar cannabis wordt verkocht en geen alcohol wordt geschonken.

Gezelligheid, de geest van de plek

Het woord dat steeds terugkomt bij een bruin café is gezellig, een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat in andere talen nauwelijks te vertalen is: warm, sfeervol en knus tegelijk. Een volle zaal op een winteravond, onbekenden die een tafel delen, een kastelein die zijn vaste gasten bij hun voornaam kent: dat is gezelligheid. Het verklaart waarom deze krappe zaaltjes vol blijven, terwijl er zoveel grotere bars omheen zijn verschenen.

Gebruiken: bestellen, drinken, borrelhapjes

Een paar tips om aan de bar niet te aarzelen:

• Bestellen: in de meeste bruine cafés bestelt en betaalt u aan de bar. Op terrassen en in grotere zalen komt er vaak iemand aan tafel; kijk wat uw buren doen.
• Betalen: contactloos pinnen kan bijna overal, en sommige cafés weigeren contant geld. De bediening is inbegrepen; de rekening afronden wordt nog steeds gewaardeerd.
• Bier: het standaardtapbier is een pils in een klein glas, waarvan de schuimkraag met een afstrijkmes wordt afgestreken. Voor abdijbier of speciaalbier leest u onze gids over ambachtelijke brouwerijen in Amsterdam.
• Jenever: de Nederlandse jenever, de voorloper van gin, drinkt u uit een klein tulpglaasje dat tot de rand is gevuld. Er is jonge (neutraler) en oude (mouterigere) jenever. Met een biertje ernaast heet het een kopstootje.
• Borrelhapjes: de meeste bruine cafés serveren bitterballen met mosterd, kaasblokjes of ossenworst. Sommige hebben ook broodjes, soep of zelfgebakken appeltaart. Deze specialiteiten worden beschreven in onze gids wat eten in Amsterdam.
• Het terras: bij mooi weer zet elk café een paar tafels of bankjes op de kade. De terrastijden worden door de gemeente geregeld en staan in onze gids Amsterdam bij nacht. Uw glas meenemen buiten het terras mag niet: op straat drinken is in een groot deel van het centrum verboden, zoals onze gids over alcohol en cannabis op straat in Amsterdam uitlegt.

Rond Centraal Station en de Dam

Café Karpershoek (1606)

Tegenover Centraal Station, op de hoek van de Prins Hendrikkade, presenteert Café Karpershoek (Martelaarsgracht 2) zich als de oudste kroeg van Amsterdam: het café noemt het jaar 1606, toen het pand zeelieden van de Verenigde Oostindische Compagnie onderdak bood. Het is een praatcafé zonder harde muziek, met bier, bitterballen, appeltaart en poffertjes. Het terras kijkt uit op het drukke verkeer van fietsen en trams. Dagelijks open van 10.00 tot 00.00 uur.

In 't Aepjen (16e eeuw)

Aan het begin van de Zeedijk zit In 't Aepjen (Zeedijk 1) in een pand met een houten gevel uit de 16e eeuw, een van de twee laatste houten huizen in het centrum. Volgens de overlevering betaalden zeelieden hier soms hun rekening met een aap van overzee, vandaar de naam. De zaal staat vol oude flessen, prenten en schilderijen. Het café is dagelijks open vanaf 12.00 uur. De Zeedijk loopt daarna langs de rand van de Wallen naar de Nieuwmarkt.

Wynand Fockink (1679)

In de Pijlsteeg, een steegje vlak achter de Dam, is Wynand Fockink (Pijlsteeg 31) strikt genomen geen bruin café maar een proeflokaal van een distilleerderij. De distilleerderij dateert uit 1679; Wynand Fockink nam haar in 1724 over. U drinkt staand aan een bar vol antieke flessen, en kiest uit jenevers en likeuren met ouderwetse namen als Volmaakt Geluk of Bruidstranen. De traditie wil dat u de eerste slok neemt terwijl u zich over het glas op de bar buigt. Dagelijks open van 15.00 tot 21.00 uur; de winkel ernaast verkoopt de flessen.

In de Wildeman

Op een paar minuten van het station is In de Wildeman (Kolksteeg 3) een biercafé in een voormalige distilleerderij, met een interieur van donker hout. Er zijn 18 tapbieren, die voortdurend wisselen, en ongeveer 250 bieren op fles. Open van maandag tot en met donderdag van 12.00 tot 00.00 uur, op vrijdag en zaterdag van 12.00 tot 01.00 uur; op zondag gesloten.

Café 't Mandje (1927)

Verderop aan de Zeedijk werd Café 't Mandje (Zeedijk 63) in 1927 geopend door Bet van Beeren, een vrouw die openlijk lesbisch leefde; het is een van de oudste LHBTIQA+-cafés van de stad. Het sloot in 1982, ging in 2008 weer open en opnieuw op 1 juni 2025 na een verbouwing. Open van dinsdag tot en met donderdag van 16.00 tot 01.00 uur, op vrijdag en zaterdag van 15.00 tot 03.00 uur, op zondag van 15.00 tot 01.00 uur; op maandag gesloten.

Van het Spui naar het Rembrandthuis

Café Hoppe (1670)

Aan het Spui schenkt Café Hoppe (Spui 18-20) al sinds 1670. Het café bestaat uit twee zalen: de oudste, op nummer 18, is een beschermd monument; de tweede, op nummer 20, kwam er begin 20e eeuw bij. De politieke partij D66 werd hier opgericht, en het terras kijkt uit op het plein. Open van zondag tot en met donderdag van 09.00 tot 01.00 uur, op vrijdag en zaterdag van 09.00 tot 02.00 uur.

De Sluyswacht (1692)

Op de hoek van de Jodenbreestraat, recht tegenover het Rembrandthuis, zit De Sluyswacht (Jodenbreestraat 1) in het voormalige sluiswachtershuisje, volgens het café gebouwd in 1692 (op de gevel staat "anno 1695") voor de man die de naastgelegen sluis bediende. Het huisje helt zichtbaar over, en het terras eromheen kijkt uit op de Oude Schans en de Montelbaanstoren. Open van maandag tot en met woensdag van 12.00 tot 00.00 uur, op donderdag van 12.00 tot 01.00 uur, op vrijdag en zaterdag van 12.00 tot 02.00 uur, op zondag van 13.00 tot 20.00 uur.

Bruine cafés in de Jordaan

De Jordaan, de voormalige volksbuurt, is bij uitstek de buurt van de bruine cafés. Drie adressen vatten het karakter van de wijk samen.

Café 't Papeneiland (1642)

Op de noordpunt van de buurt, op de hoek van de Prinsengracht en de Brouwersgracht, zit 't Papeneiland (Prinsengracht 2) in een pand uit 1642. In de 17e eeuw liep er een tunnel naar een katholieke schuilkerk op nummer 7; de ingang zit nog altijd in de kelder. Het café, in 1896 begonnen als De Blauwe Druif, kreeg later de naam van de vroegere katholieke enclave. Binnen: Delftse tegels, een antieke kachel en zelfgebakken appeltaart, die Bill Clinton tijdens een bezoek aan Amsterdam kwam proeven. Dagelijks open van 11.00 tot 01.00 uur, op vrijdag en zaterdag tot 02.00 uur.

Café 't Smalle (rond 1780)

Aan de Egelantiersgracht gaat 't Smalle (Egelantiersgracht 12) terug op Pieter Hoppe, een Duitser die rond 1780 aankwam, hier een wijnhandel overnam en daarna een likeurstokerij begon. De zaal is piepklein en het terras aan het water is bij mooi weer zeer gewild; het drijvende ponton dat het terras vanaf 1987 verlengde, is in mei 2023 weggehaald. Open van maandag tot en met woensdag van 14.00 tot 00.00 uur, op donderdag van 14.00 tot 01.00 uur, op vrijdag van 13.00 tot 01.00 uur, op zaterdag van 12.00 tot 01.00 uur en op zondag van 12.00 tot 23.00 uur.

Café De Twee Zwaantjes (1921)

Aan de Prinsengracht is De Twee Zwaantjes (Prinsengracht 114) het café waar wordt gezongen: sinds 1921 zingen de vaste gasten hier mee met Nederlandstalige liedjes, het levenslied. Het interieur is sinds de beginjaren weinig veranderd, en het terras aan de gracht kijkt uit op de toren van de Westerkerk. Open van maandag tot en met donderdag van 12.00 tot 01.00 uur, op vrijdag en zaterdag van 12.00 tot 03.00 uur, op zondag van 12.00 tot 01.00 uur.

Overzichtstabel

Openingstijden en prijzen gecontroleerd in oktober 2026; op feestdagen kunnen de tijden afwijken.

Praktische tips

• Wanneer gaan: op doordeweekse middagen is het rustiger; op vrijdag- en zaterdagavond lopen de bekendste cafés snel vol.
• Met een groep: de zaaltjes zijn klein; met meer dan vier of vijf personen kiest u beter een café met een groot terras (Hoppe, Karpershoek, De Sluyswacht) of komt u vroeg in de middag.
• Eten: een bruin café is prima voor een hapje, zelden voor een diner; voor een echte maaltijd leest u onze gids waar eten in Amsterdam.
• Leeftijd: alcohol wordt alleen geschonken aan wie 18 jaar of ouder is; houd een identiteitsbewijs bij de hand.

Verder lezen

Wie meerdere bruine cafés wil combineren, maakt de mooiste wandeling van de Brouwersgracht naar de Egelantiersgracht: volg de route uit onze gids over de Jordaan. Bitterballen, ossenworst en jenever komen aan bod in onze gids wat eten in Amsterdam, en de rest van de avond, van clubs tot nachtbussen, in onze gids Amsterdam bij nacht.